Przedsięwzięcie "Muzeum – moja przestrzeń czasu" jest wynikiem partnerstwa Muzeum Rzemiosła w Krośnie oraz słowackiego Muzeum Szaryskiego w Bardejowie. Choć obie instytucje dzieli granica państwowa, to łączy je wspólna historia rzemiosła, handlu i codziennego życia mieszkańców regionu. Unijne dofinansowanie pozwoliło obu muzeom zrealizować wspólną wizję, aby stworzyć miejsca otwarte, interaktywne i – co najważniejsze – bliskie człowiekowi.
Podróż w czasie
Jednym z najbardziej spektakularnych działań w ramach tej inicjatywy jest rewitalizacja i udostępnienie nowej przestrzeni ekspozycyjnej w dawnym budynku Fabryki Zegarów Wieżowych Michała Mięsowicza w Krośnie. Mięsowicz był artystą, wybitnym rzemieślnikiem, którego zegary do dziś odmierzają czas na wieżach kościołów i ratuszy w całej Europie. Poświęcona mu ekspozycja jest godnym upamiętnieniem jego mistrzowskiego warsztatu.
Dzięki pracom konserwatorskim i adaptacyjnym turyści mogą dziś odwiedzić miejsce, w którym dawniej tętniło życie produkcyjne. Otwarcie obiektu miało miejsce pod koniec kwietnia 2026 roku i przyciągnęło rzesze zwiedzających.
Po słowackiej stronie działania projektowe były skoncentrowane na pracach rewitalizacyjnych w Skansenie Architektury Ludowej w Bardejowskich Kupelach. Dzięki temu swój blask odzyskało dziewięć historycznych obiektów.
Wystawy ponad granicami
Jednym z założeń projektu była wymiana ekspozycji. W Krośnie gościła wystawa „Wyszyte czasem”, prezentująca unikalne zbiory Muzeum Szaryskiego, natomiast w Bardejowie słowaccy sąsiedzi mogli podziwiać „Czas Mięsowicza”. Dzięki takiej wymianie dóbr kultury mieszkańcy pogranicza mogli lepiej poznać swoje tradycje.
Dziedzictwo inspiracją dla współczesnego designu
W ramach projektu pod hasłem „Czas na rzemiosło” odbyło się wydarzenie Krosno Design Festival. Festiwal przyciągnął artystów, projektantów oraz rzemieślników, pokazując, że dziedzictwo może być niewyczerpanym źródłem inspiracji dla nowoczesnego projektowania. Warsztaty, pokazy i udowodniły, że muzeum jest nie tylko częścią przeszłości, ale pełni też aktywną rolę w życiu społecznym i gospodarczym.
Publikacja „Amissa Mundi. Zanikający krajobraz kulturowy na rubieżach polsko-słowackich”
Owocem współpracy badawczej Muzeum Rzemiosła w Krośnie oraz Szaryskiego Muzeum w Bardejovie jest publikacja „Amissa Mundi” (Świat utracony). Publikacja pozwala lepiej zrozumieć specyfikę regionu położonego między Krosnem a Bardejowem. Czytelnicy znajdą w niej:
- szczegółowe opisy i dokumentację fotograficzną tradycyjnego budownictwa ludowego, w tym drewnianych budynków oraz detali architektonicznych, które bezpowrotnie znikają z mapy regionu;
- analizę krajobrazu kulturowego: opracowanie pokazuje, jak historia, migracje i tradycyjne formy gospodarowania ukształtowały unikatową przestrzeń Beskidu Niskiego (po stronie polskiej) oraz Górnego Szarysza (po stronie słowackiej);
- archiwalne materiały i mapy: bogaty materiał ilustracyjny, w tym zestawienia dawnych map z obecnym stanem terenu, to pozwala prześledzić procesy zmian zachodzących na przestrzeni dziesięcioleci;
- opis dziedzictwa duchowego i materialnego: autorzy poświęcają wiele miejsca nie tylko budynkom, ale także przydrożnym krzyżom, kapliczkom i miejscom pamięci, które stanowią o tożsamości mieszkańców pogranicza.
Podsumowanie korzyści
Projekt przyniósł wymierne korzyści polsko-słowackiemu pograniczu. Przede wszystkim nowa infrastruktura i atrakcyjne wydarzenia zwiększają ruch turystyczny. To przekłada się na zyski dla lokalnych hoteli, restauracji i punktów usługowych. Nie bez znaczenia są wspólne działania, które uatrakcyjniają ofertę muzeów i zacieśniają więzi między mieszkańcami pogranicza.
Zdjęcie ilustracyjne na grafice głównej pochodzi z Canvy.
