Portal Funduszy Europejskich
28.04.2026
Od kwietnia 2023 r. do marca 2026 dwunastu partnerów z sześciu krajów realizowało projekt LECA (z ang. Supporting the coexistence and conservation of Carpathian LargE CArnivores), współfinansowany z Programu Interreg Europa Środkowa. Partnerami z Polski była Fundacja WWF Polska oraz Tatrzański Park Narodowy.
Inicjatywa ta miała na celu ochronę populacji dużych drapieżników występujących w Karpatach, w tym wypracowanie scenariuszy, które pozwolą na ich bezkonfliktowe sąsiedztwo z ludźmi. Ponadto przeprowadzono monitoring karpackich populacji wilka, rysia i niedźwiedzia, a także wypracowano rozwiązania w zakresie zwalczania kłusownictwa.
Jednym z głównych działań było przeprowadzenie monitoringu transgranicznych populacji dużych drapieżników. Wymagało to koordynacji działań monitoringowych ze strony wielu partnerów. Dzięki jednolitej metodyce oraz sprzętowi wysokiej jakości skutecznie określono populacje dużych drapieżników. Dzięki zastosowaniu fotopułapek, które robią zdjęcia w kolorze także nocą, można było uzyskać fotografie, na podstawie których rozpoznawano konkretne osobniki rysia po układzie wzorów na ich futrze. Udokumentowano też rysie, których terytoria łączyły obszary Polski, Słowacji i Ukrainy – dlatego to tak ważne, by monitoringi były prowadzone jednocześnie przez państwa graniczące ze sobą.
Dla przykładu, populacja na obszarze pilotażowym we wschodnich Karpatach została statystycznie oszacowana na 33,2 ± 6,32 osobnika w obrębie 2 762,3 km² odpowiedniego siedliska, co daje zagęszczenie 1,12 ± 0,21 rysi na 100 km².
Jednak nie tylko monitoring dużych drapieżników jest ważny – kluczowe jest, by umożliwić im harmonijną koegzystencję z ludźmi, którzy żyją z nimi na tym samym obszarze. To właśnie akceptacja ze strony lokalnych społeczności jest jednym z ważniejszych czynników wpływających na dobrostan populacji tych dzikich zwierząt. Dlatego działania Fundacji WWF Polska w projekcie LECA koncentrowały się wokół umożliwienia ludziom i dużym drapieżnikom bezkonfliktowego sąsiedztwa.
Jedną z inicjatyw było przekazanie sprzętu technicznego ograniczającego konflikty z dużymi drapieżnikami. Były to grodzenia elektryczne zabezpieczające stada zwierząt hodowlanych przed wilkami oraz pasieki przed niedźwiedziami. Ponadto WWF przekazała także kontenery niedźwiedzioodporne - specjalne metalowe pojemniki z blokadą klapy, uniemożliwiające otwarcie pojemnika przez niedźwiedzia.
Użytkownicy grodzeń i kontenerów potwierdzają, że te rozwiązania są skuteczne. Zapraszamy do wysłuchania opinii na ten temat na stronie WWF..
Wiemy też, że dostępne rozwiązania techniczne nie rozwiążą wszystkich problemów. Równie ważna jest edukacja i rozmowy z lokalnymi społecznościami, bez których nie byłoby pokojowej koegzystencji z dużymi drapieżnikami. W ramach projektu LECA Fundacja WWF Polska przeprowadziła spotkania, kierowane głównie do mieszkańców Bieszczadów oraz lokalnych samorządów.
Okazało się, że dużym wyzwaniem są pojawiające się w miejscowościach niedźwiedzie. Wspierani przez środowiska naukowe, partnerzy projektu doszli do wniosku, że przyczyną problemu są łatwo dostępne odpadki – ale wcale nie mówimy tu o resztkach jedzenia wyrzucanych na dziko (choć oczywiście też się to zdarza), a o tym, że niedźwiedzie na tyle przyzwyczaiły się do pokarmu pochodzenia antropogenicznego, że z łatwością nauczyły się z niego korzystać, samodzielnie otwierając śmietniki i kontenery, bądź rozszarpując worki ze śmieciami.
To właśnie takie rozmowy były największą inspiracją do działań edukacyjnych i komunikacyjnych, a przede wszystkim wdrożenia nowych rozwiązań, które jako pokłosie projektu LECA są realizowane w Bieszczadach przez WWF. Więcej informacji na ten temat dostępnych jest na stronie projektu..
Aby rozpowszechniać wiedzę o dużych drapieżnikach i ich ochronie wśród funkcjonariuszy policji, Fundacja WWF Polska współorganizowała transgraniczne seminarium dla organów ścigania w ramach projektu LECA. Wydarzenie zgromadziło również przedstawicieli instytucji ochrony przyrody, organizacji pozarządowych – ekspertów z Polski, Słowacji i Czech. Celem spotkania było wzmocnienie współpracy międzynarodowej w zakresie przeciwdziałania kłusownictwu i innym przestępstwom przeciwko środowisku oraz ochrony dużych drapieżników, takich jak wilki, rysie i niedźwiedzie brunatne. Ponadto przeprowadzona została ankieta wśród funkcjonariuszy z krajów biorących udział w projekcie. Dzięki współpracy z Komendą Główną Policji, wyniki ankiety umożliwią lepsze zrozumienie wyzwań dotyczących kłusownictwa.
Jednym z najważniejszych wyników projektu są wypracowane przez grono interesariuszy rekomendacje dotyczące trzech najważniejszych zagadnień w projekcie LECA.
