Od roweru do autobusu – Rzeszów testował nowe podejście do zrównoważonej mobilności. Mała zmiana, która może zmienić sposób podróżowania.
Jak zachęcić mieszkańców do rezygnacji z samochodu i częstszego korzystania z transportu publicznego oraz roweru? Czy niewielka inwestycja w przestrzeni miejskiej może stać się impulsem do zmiany codziennych przyzwyczajeń? Na te pytania odpowiadał projekt PopUpUrbanSpaces, realizowany przez Rzeszowską Agencję Rozwoju Regionalnego S.A. (RARR) w ramach programu Interreg Europa Środkowa.
O projekcie
Projekt, realizowany w latach 2023–2026 przez partnerów z siedmiu krajów Europy Środkowej, koncentrował się na wspieraniu zmiany zachowań transportowych mieszkańców i przechodzeniu od mobilności zdominowanej przez samochód do bardziej aktywnych i zrównoważonych form podróżowania. Ważnym elementem projektu była metoda „Pokaż i powiedz”, łącząca testowanie konkretnych rozwiązań w przestrzeni miejskiej z działaniami informacyjnymi i promocyjnymi.
Dla RARR udział w projekcie oznaczał możliwość połączenia międzynarodowej wymiany doświadczeń z praktycznym działaniem w Rzeszowie. Wspólnie z Miastem Rzeszów i Zarządem Transportu Miejskiego RARR przygotował pilotaż pokazujący, jak można połączyć rower z transportem publicznym.
Pilotaż na Podkarpaciu
Bzianka: rower + autobus zamiast samochodu
Na miejsce pilotażu wybrano osiedle Bzianka, położone na obrzeżach Rzeszowa. Założenie było proste: stworzyć mieszkańcom możliwość dotarcia rowerem do przystanku, bezpiecznego pozostawienia roweru i kontynuowania podróży autobusem w kierunku centrum miasta.
W ramach pilotażu, przy nowym przystanku autobusowym, powstała wiata rowerowa umożliwiająca pozostawienie roweru na czas dalszej podróży. W ten sposób przetestowano w praktyce model „rower + autobus”, który może stanowić atrakcyjną alternatywę dla przejazdu samochodem na całej trasie.
Istotnym elementem pilotażu była również kampania informacyjna. W autobusach komunikacji miejskiej emitowano krótkie filmy promujące korzystanie z roweru w połączeniu z transportem publicznym, a w mediach społecznościowych RARR publikowano informacje i relacje z realizacji projektu. Dzięki temu mieszkańcy mogli nie tylko zobaczyć nowe rozwiązanie, ale również poznać jego funkcjonowanie i potencjalne korzyści.
Działaniom towarzyszyło wydarzenie „Bicycle Jane’s Walk”, podczas którego przedstawiciele RARR, Miasta Rzeszowa, ZTM oraz mieszkańcy wspólnie przejechali rowerami do miejsca realizacji pilotażu. Wydarzenie było praktycznym przykładem idei „Pokaż i powiedz” – połączenia konkretnej zmiany w przestrzeni z bezpośrednim zaangażowaniem mieszkańców.
Pierwsze efekty i doświadczenia
Pilotaż pokazał, że rozwiązanie spotkało się z pozytywnym odbiorem mieszkańców i jest faktycznie wykorzystywane. Użytkownicy zwracali uwagę przede wszystkim na wygodę i bezpieczeństwo pozostawiania rowerów oraz funkcjonalność nowej infrastruktury.
Jednocześnie doświadczenia z Bzianki pokazały, że skuteczna integracja roweru i transportu publicznego wymaga podejścia systemowego. Sama możliwość pozostawienia roweru przy przystanku jest ważnym elementem, ale jej pełne wykorzystanie zależy również od jakości i bezpieczeństwa tras rowerowych prowadzących do przystanku. Pilotaż dostarczył więc nie tylko pozytywnych doświadczeń, ale również konkretnych wniosków dotyczących dalszego rozwoju infrastruktury.
Od pilotażu do dalszych działań
Doświadczenia z Rzeszowa zostały wykorzystane w dalszych pracach nad rozwojem zrównoważonej mobilności. Jednym z rezultatów projektu jest Plan Działań dla Rzeszowa, który wskazuje dalsze działania związane m.in. z promocją mobilności aktywnej i intermodalnej, współpracą pomiędzy instytucjami oraz wdrażaniem niewielkich, elastycznych interwencji infrastrukturalnych. Doświadczenia partnerów zostały również wykorzystane przy opracowaniu wspólnego Podręcznika (Toolkit), zawierającego praktyczne wskazówki dotyczące planowania i wdrażania podobnych działań.
Rzeszowski pilotaż pokazał, że zmiana sposobu podróżowania nie zawsze musi zaczynać się od dużej inwestycji. Czasem wystarczy stworzyć mieszkańcom możliwość wykonania pierwszego kroku – na przykład pozostawienia roweru przy przystanku i dalszej podróży autobusem. Połączenie takiego rozwiązania z odpowiednią komunikacją, współpracą instytucjonalną i dalszym planowaniem może stać się początkiem szerszej zmiany w kierunku bardziej zrównoważonej mobilności.
Więcej informacji o projekcie na stronie RARR, Facebooku oraz stronie programu Central Europe