Odpowiednie systemy pakowania i materiały nowej generacji mogą znacznie wydłużyć okres przydatności żywności do spożycia, pomóc zmniejszyć ilość odpadów żywnościowych oraz zminimalizować ślad ekologiczny opakowań.
O projekcie
W ramach projektu D4Pack Support the transition of the Central Europe food industry Towards Next-Gen Packaging models, finansowanego w ramach programu Interreg Europa Środkowa, zespół naukowców z Uniwersytetu Ekonomicznego w Krakowie w składzie:
prof. dr hab. inż. Agnieszka Cholewa-Wójcik, dr inż. Agnieszka Kawecka, prof. dr hab. Katarzyna Sanak-Kosmowska, prof. dr hab. Mariusz Łapczyński
zrealizował kompleksowe badanie, którego celem było m.in. zidentyfikowanie potrzeb konsumentów w zakresie opakowań żywności. Pomogło ono również określić, w jakim stopniu potrzeby te wpływają na decyzje firm o przechodzeniu na bardziej ekologiczne rozwiązania opakowaniowe. Wyniki badania oraz dalsze działania projektowe zaprezentowano podczas spotkania przedstawicieli Komitetu Sterującego, które odbyło się w maju na Uniwersytecie Ekonomicznym w Krakowie.
Badanie preferencji
Badania przeprowadzono w lutym 2025, z wykorzystaniem ilościowej metody badań społecznych. Podstawowym narzędziem był autorski kwestionariusz przygotowany w pięciu językach: polskim, słoweńskim, czeskim, węgierskim oraz włoskim. Ankieta obejmowała m.in. ocenę czynników wpływających na wybór produktów i opakowań, istotności poszczególnych ich cech, gotowość do ponoszenia dodatkowych kosztów za „zielone” rozwiązania, a także pytanie otwarte na temat ekologicznych opakowań. Na podstawie wyników badań sformułowano rekomendacje wspierające transformację w kierunku bardziej ekologicznych i funkcjonalnych rozwiązań, przy zachowaniu konkurencyjności rynkowej.
Rekomendacje
- Cena i promocje są najważniejszymi czynnikami wyboru innowacyjnych produktów, ale duże znaczenie mają też informacje zdrowotne i skład produktu
- Bezpieczeństwo i funkcjonalność opakowań są dla konsumentów bardzo istotne – zwracają oni uwagę m.in. na systemy wpływające na przedłużenie trwałości produktu oraz możliwość wielokrotnego otwierania i zamykania opakowań
- Informacje na opakowaniach, takie jak skład, cena i trwałość produktu, są wysoko cenione. Z kolei marka czy możliwość porcjowania produktu są mniej istotne
- Aspekty środowiskowe, takie jak rodzaj użytego materiału czy możliwość recyklingu – zyskują na znaczeniu, choć nadal ustępują cenie i funkcjonalności
- Najczęściej wskazywane niedogodności opakowań to trudności z otwieraniem, brak możliwości ponownego zamknięcia i mała czytelność informacji
- Gotowość do zapłaty wyższej ceny za opakowania jest ograniczona – konsumenci akceptują jedynie niewielkie dopłaty za rozwiązania ekologiczne lub bardziej funkcjonalne
- Kobiety i osoby starsze są bardziej krytyczne i przykładają większą wagę do kwestii zdrowotnych, bezpieczeństwa i ekologii
Wnioski
Wyniki badania jednoznacznie wskazują, że producenci żywności powinni koncentrować się na projektowaniu opakowań, które łączą funkcjonalność, bezpieczeństwo i czytelność informacji. Ważnym elementem jest również stopniowe wdrażanie innowacji ekologicznych, przy jednoczesnym utrzymaniu przystępnej ceny. Tylko takie podejście ma szansę odpowiadać na realne potrzeby konsumentów i wspierać transformację w kierunku zrównoważonego rozwoju.
Badania wykorzystano również do przygotowania planu działań i pilotażowych wdrożeń skierowanych do MŚP sektora rolno-spożywczego w Europie Środkowej.
